Chai nước mắm nào cũng ghi là ngon, nhưng độ đạm, thành phần và giá mỗi lít lại lệch nhau rất xa. Danh sách này dành cho người muốn chọn đúng chai cho bếp nhà mình: bạn trẻ mới ra ở riêng, người nấu cơm cho cả gia đình đông người, hay ai đang tìm một chai tử tế để làm quà mang về.
Các thương hiệu nước mắm góp mặt ở đây đều bán rộng tại Việt Nam và được so bằng những thứ đọc được trên nhãn: độ đạm thật, tỷ lệ cá và muối, thời gian ủ chượp, có hay không đường và chất điều vị. Ngoài ra còn tính tới chỉ dẫn địa lý Phú Quốc, chứng nhận HACCP hoặc ISO, việc hàng đã đi Nhật hay châu Âu, giá quy về một lít, dung tích chai và độ phủ ở chợ, siêu thị lẫn sàn online. Nhà thùng truyền thống đứng cạnh nhãn công nghiệp, vì trong bếp Việt cả hai đều có chỗ.
Thứ tự các vị trí do cộng đồng bình chọn, không phải do ban biên tập xếp sẵn, nên bảng xếp hạng sẽ thay đổi theo phiếu. Trong mỗi thẻ có phần ưu điểm, nhược điểm và nhận xét của người dùng, đọc kỹ chỗ đó rồi hãy quyết định chai nào lên kệ bếp.
Nhãn nước mắm phổ thông của Masan Consumer, gần như có mặt ở mọi tiệm tạp hóa và siêu thị. Phần mắm cốt được ủ chượp tại hệ thống nhà thùng của tập đoàn ở Lagi (Phan Thiết), Phú Quốc và Hậu Giang, sau đó pha chế theo khẩu vị đại trà. Dòng phổ thông thường ở mức đạm thấp, vị mặn dịu, hậu ngọt do có thêm đường và chất điều vị; bản Nam Ngư Cao Cấp đóng chai thủy tinh dùng mắm cốt ủ theo tỷ lệ ba cá một muối ở Phú Quốc.
Phù hợp với gia đình nấu ăn nhiều, quán bình dân, người quen vị nhẹ, dễ pha nước chấm cho trẻ con. Ai đi tìm mắm nhĩ nguyên chất, mùi cá rõ và độ đạm cao thì nên xem các nhà thùng truyền thống, vì Nam Ngư chọn hướng khác: rẻ, ổn định, mùi nhẹ.
Dòng nước mắm cao hơn một bậc trong nhóm nhãn của Masan, nhận biết qua chai thủy tinh và màu hổ phách. Sản phẩm quen mặt là Chin-su Cá Cơm Biển Đông 720ml ở mức 20 độ đạm, thành phần ghi 95% nước mắm cốt cá cơm cùng đường, muối i-ốt và chất điều vị. Mắm cốt lấy từ nhà thùng của hãng tại Lagi, Phú Quốc và Hậu Giang; bản dành cho thị trường Nhật được bán song song ở Việt Nam.
Hợp với người muốn chai trông tử tế trên bàn ăn, vị đậm mà không gắt, dễ dùng cho cả chấm và nêm. Người ăn chay hoặc kiêng chất điều vị nên đọc nhãn trước, và nếu tiêu chí là mắm rin không pha thì đây chưa phải lựa chọn, dù giá đã nhích khá cao so với hàng phổ thông.
Thương hiệu của Công ty Cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang, thành lập năm 1977, làm mắm từ cá cơm vùng biển Nha Trang. Điểm mạnh là dải độ đạm rộng, từ 15, 20, 25 độ cho nấu nướng hằng ngày tới 40 và 60 độ đạm cho người thích chấm sống, đóng cả chai PET và chai thủy tinh loại nhỏ. Hàng được công nhận Thương hiệu quốc gia Việt Nam các năm 2020, 2022 và 2024, nhiều năm nằm trong Hàng Việt Nam chất lượng cao.
Lựa chọn dễ chịu cho người muốn mắm truyền thống mà không phải trả giá quà tặng: chai một lít loại đạm thấp rất phổ biến trong bếp gia đình. Bao bì PET đơn giản, không long lanh để làm quà, và ở phía Bắc muốn mua đúng hàng thì thường phải tìm đại lý hoặc đặt online.
Nha Trang, 584 Lê Hồng Phong
Hãng mắm lâu năm nhất còn hoạt động, khởi đầu từ Liên Thành thương quán ở Phan Thiết năm 1906, gắn với phong trào Duy Tân. Nay là công ty cổ phần đặt trụ sở tại 243 Bến Vân Đồn, Quận 4, TP.HCM, quy mô vài trăm nhân sự, có HACCP, HALAL và đăng ký FDA nên hàng đi được thị trường Mỹ. Danh mục chia theo nhãn Ngọc, nhãn Đồng và các loại cốt nhĩ, độ đạm trải từ khoảng 20 tới 40.
Đáng xem với người thích vị mắm Phan Thiết mặn mà, thơm cá, giá không quá đắt so với hàng cao đạm Phú Quốc. Bao bì và cách kể chuyện của hãng khá cũ, dễ bị lẫn giữa nhiều nhãn trên kệ, nên khi mua cần nhìn kỹ độ đạm ghi trên chai thay vì chỉ nhìn tên.
TP.HCM, 243 Bến Vân Đồn, Quận 4
Nhà thùng lớn ở Dương Đông, Phú Quốc, do gia đình bà Hồ Kim Liên gây dựng, người sau này làm Chủ tịch Hiệp hội nước mắm Phú Quốc. Mắm ủ chượp trong thùng gỗ từ cá cơm tươi và muối biển, chỉ hai thành phần, mức đạm cao nhất quanh 43g nitơ mỗi lít; chai một lít loại này thuộc nhóm giá cao trên thị trường. Sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý Phú Quốc và đã xuất khẩu nhiều năm.
Chọn khi cần mắm chấm sống, làm quà biếu, hoặc nấu món cần vị cá rõ như bún, cá kho. Cửa hàng chính hãng tập trung ở Kiên Giang và một số điểm tại Hà Nội, TP.HCM; hàng nhái mượn tên Phú Quốc rất nhiều, nên mua ở kênh của hãng an tâm hơn là chợ du lịch.
Phú Quốc, 289 đường 30/4, Dương Đông
Nhà thùng Phú Quốc hơn nửa thế kỷ, nay do thế hệ thứ ba tiếp quản, gắn với bà Nguyễn Thị Tịnh, người từng đứng đầu Hội nước mắm Phú Quốc. Hãng nổi tiếng vì sớm đáp ứng bộ tiêu chuẩn khắt khe của Nhật và xuất đều sang thị trường này mỗi năm. Dòng chính gồm Thanh Quốc 40 độ đạm, 43 độ đạm và cốt nhĩ hạ thổ hai năm đóng chai nhỏ 180ml, làm hoàn toàn từ cá cơm và muối.
Hợp với người coi độ đạm là tiêu chí số một và thích mùi mắm nhĩ đậm, dùng để chấm hơn là nêm. Chai nhỏ tính theo lít khá đắt, chai thủy tinh nặng nên gửi đi xa tốn phí, và ngoài Phú Quốc thì phần lớn phải mua qua đại lý hoặc kênh online của hãng.
Phú Quốc, 36 Phan Đình Phùng, Dương Đông
Nhãn mắm miền Bắc quen thuộc, thuộc Công ty Cổ phần Chế biến Dịch vụ Thủy sản Cát Hải ở Hải Phòng, kế tục cơ sở Vạn Vân nổi tiếng từ đầu thế kỷ 20. Mắm làm từ cá biển và muối, lên men theo lối cổ truyền, cho vị mặn đậm và mùi khá nồng, khác hẳn kiểu ngọt hậu của cá cơm Phú Quốc. Ngoài dòng cao đạm còn có loại chắt cá mực hạ thổ, thứ dân Hải Phòng hay mua làm quà.
Rất được lòng người quen nấu món Bắc: rau muống luộc, thịt luộc, cà muối, nước dùng cần độ mặn dày. Ai thích vị dịu, mùi nhẹ sẽ thấy hơi gắt; bao bì cũng thuộc kiểu truyền thống, còn ở miền Nam hàng bán không nhiều nên thường phải đặt gửi ra vào.
Hải Phòng, tổ dân phố Lục Độ, Cát Hải
Thương hiệu Phan Thiết đi kèm bảo tàng nước mắm tại 360 Nguyễn Thông, Phú Hài, nơi khách tham quan xem cách ủ chượp thùng lều gỗ. Sản phẩm nhận diện nhất là nước mắm Tĩn đóng trong tĩn gốm có quai dây, mức đạm quanh 41 độ, chỉ cá cơm và muối, không chất bảo quản. Hãng còn làm mắm nêm pha sẵn, mắm ruốc, mắm tôm và cả nước mắm chay từ nấm shiitake cho người ăn chay.
Lựa chọn dễ ghi điểm khi làm quà hoặc khi muốn thử vị mắm rin sánh đặc để chấm. Giá cao hơn hẳn mắm chai nhựa cùng dung tích, tĩn gốm nặng và rót không gọn nếu dùng hằng ngày, nên nhiều nhà mua một tĩn để tiếp khách và giữ chai thường cho việc nấu nướng.
Phan Thiết, 360 Nguyễn Thông, Phú Hài
Nhãn của Công ty TNHH Chế biến Hải sản Ba Làng, nhà máy đặt tại Hải Thanh, Nghi Sơn, Thanh Hóa, thuộc làng nghề mắm Ba Làng có lịch sử vài trăm năm. Sản phẩm chủ lực là nước mắm chắt cá cơm ủ trong thùng gỗ, bên cạnh mắm tôm, mắm tép chưng thịt và mắm chua, tức mua một lần được cả bộ gia vị kiểu xứ Thanh. Hãng bán mạnh qua Shopee Mall, Lazada và TikTok Shop, có văn phòng ở Thanh Hóa và Hà Nội.
Đáng thử với người thích vị mắm Bắc Trung Bộ mặn đậm, thơm cá, dùng để rang thịt hay tẩm ướp rất dậy mùi. Trên thị trường có nhiều nhãn cùng gắn chữ Ba Làng nên dễ mua nhầm; kênh bán chủ yếu là online và phía Bắc, còn siêu thị lớn thì chưa phủ đều.
Thanh Hóa, TDP Thượng Hải, Hải Thanh, Nghi Sơn
Thương hiệu của Công ty Cổ phần Thủy sản Vạn Phần Diễn Châu, Nghệ An, có gốc từ làng nghề Kẻ Vạn và mốc thành lập năm 1947. Dòng cốt nhĩ làm từ cá cơm than tươi, ủ chượp tự nhiên 12 tới 24 tháng, cho màu vàng nâu cánh gián và độ sánh rõ. Nhà máy chạy theo ISO và HACCP, hàng đã xuất sang Nhật Bản từ năm 2018, đặt mua trực tiếp qua website hoặc hotline của hãng.
Lựa chọn hợp lý cho người xứ Nghệ ở xa quê và cho ai muốn mắm truyền thống giá vừa phải, dùng cả để chấm và nấu. Quy mô nhỏ hơn các hãng Phú Quốc nên độ phủ siêu thị mỏng, mẫu chai không nhiều lựa chọn, muốn mua ở tỉnh khác thường phải đặt hàng gửi đi.
Nghệ An, xóm Ngọc Văn, xã Diễn Ngọc, Diễn Châu